Met zelfredzaamheid naar betere gezondheid?

Door: Max Verhelst

DEEL 1  |  Deel 2 | DEEL 3

Met een zestal artikelen probeer ik een aanvang te nemen om u wat meer inzicht te verschaffen over u zelf. Al deze artikelen kunnen zorgen voor (betere) zelfredzaamheid wat mogelijk resulteert in een bestendige of betere algemene gezondheid.

Waarom doet of zegt u iets en waarom krijgt u in sommige situaties iemand mee of juist tegen u. “Het lukt mij niet altijd om nee te zeggen” of juist andersom “ik wil het hebben zoals ik het wil”. Na verloop van tijd begint het voorgaande zich dusdanig op te spelen waarbij dit kan worden verergerd. U realiseert zich dat deze situaties van incidenteel naar structureel kunnen veranderen. Ik ga proberen u duidelijk te maken hoe u, door meer inzicht over uzelf te krijgen, wellicht beter en steviger in situaties kunt leren omgaan. Soms is het bijna voorspelbaar wat u doet of zegt. Misschien weet u dit zelf niet en weten anderen in uw omgeving dit wel. Ik maak hierbij gebruik van een aantal bestaande modellen. Zoals ook in dit artikel.

Laten we beginnen.

De motivatiebehoefte van de mens kan goed worden weergegeven met de Behoefte Pyramide van Abraham Maslow (Klinisch Psycholoog 1908 – 1970). Maslow is destijds uitgegaan van de individuele behoefte aan motivatie van de mens:

Trede 1:
Lichamelijke behoeften. Deze begint met de behoefte aan zuurstof, eten en drinken, slapen enz. Noem het de lichamelijke of fysiologische behoefte.
Trede 2:
De behoefte aan veiligheid en zekerheid. Een dak boven je hoofd, veilige omgeving, zekerheid van een baan, regelmaat.
Trede 3:
De behoefte aan sociaal contact. Ergens bij horen. Familie, collega’s, vrienden, kennissen, vereniging, sportclub.
Trede 4:
De behoefte aan waardering en erkenning. Zien en gezien worden. Waardering voor hetgeen je doet. Een schouderklopje, een blijk van waardering, schriftelijke en geldelijke beloning, medaille/onderscheiding.
Trede 5:
De behoefte aan zelfontplooiing. Iets meer willen doen. Een extra neventaak, opleiding volgen, extra werk verzetten, overwerken.

Je kan geen trede overslaan. Is de behoefte aan één trede voldaan dan ga je daarna naar de eerst volgende. Bij trede 1 zijn lichamelijke behoeften belangrijk. U begrijpt dat er landen zijn waar dit niet vanzelfsprekend is. Daar is bijvoorbeeld de dagelijkse behoefte aan eten en drinken een groot probleem. Geen (stromend) drinkwater en eten. En elke dag hiernaar op zoek. Dan is er geen daadwerkelijke behoefte aan alle bovenliggende treden. Immers w at doet een schouderklopje met je als je alsmaar honger hebt en dorstig bent.

Trede 2 is bij ons vaak een trede die in de praktijk voor de nodige problemen kan zorgen. Zaken zoals in een werksituatie kunnen zorgen voor een verstoring waar men lang in kan blijven steken. In een werkomgeving kunnen we zaken tegenkomen zoals een mogelijk ontslag, geen verlenging van een tijdelijk contract, arbeidsconflicten, saai werk, hoge werkdruk enz. Relatieproblemen kunnen bijvoorbeeld ook in deze trede 2 vallen. Kortom als hier niet goed mee wordt omgegaan kan dit verder escaleren en eventueel stress veroorzaken en zelfs verhogen. In de overtreffende trap mogelijk een burn-out. Dit is wat we nu steeds meer tegenkomen. Het aantal burn-out in Nederland tussen de leeftijd 25 tot 35 is aanzienlijk gestegen. De verandering in wetgeving op het gebied van het arbeidsproces is in 2015 gewijzigd. Veel van de mensen in de voornoemde categorie zitten daardoor in onzekerheid over hun positie bij de werkgever en moet dat ook combineren met de privé situatie. Tegenvallende verwachtingen van het werk is hier tevens debet aan. Door hier rekenschap aan te geven en er over te praten kan de situatie bespreekbaar gemaakt worden en gericht naar begeleiding en ondersteuning gezocht worden. Niet dat er misschien een concrete oplossing voorhanden ligt maar om het bespreekbaar te maken kan escalatie worden voorkomen. Als je er samen niet uitkomt kan overwogen worden om een derde in te schakelen. Dit kan zowel in de werk- maar ook in de privé-situatie zijn. Er zijn verschillende disciplines om hulp en ondersteuning te geven, mits tijdig ingeschakeld (Leidinggevende, Vertrouwenspersoon, Huisarts, Maatschappelijk Werker, Mediator enz.)

De behoefte aan veiligheid en zekerheid is een aandachtsgebied waar rekening mee gehouden dient te worden. Is er een manco dan wel probleem op deze trede dan kan dit het begin zijn van een mogelijke inbreuk op de gezondheid. Zeker als ook de factor tijd een rol gaat spelen en men ook niet assertief genoeg is. Nogmaals, de motivatiebehoefte van de mens vormt wellicht de basis voor het inzicht in onze gezondheidssituatie. Het behoeft geen betoog en ten overvloede dat hier geen koppeling zit ten aanzien van (chronische) ziekte dan wel andere (acute) ziektebeelden! Althans waar u niet direct invloed op kunt uitoefenen.

In een volgend artikel ga ik u de verschillende stijlen van conflicthantering uitleggen waarbij de eigen voorkeursstijl hierbij van belang is.